Leninizm Defterleri -1. Defter

Leninizm Nedir?

Park, bank ve iki adam...

Sıcak bir yaz günü X ile Y şehrin küçük parklarından birinde bir bankta oturmuş güncel gelişmeler üzerine konuşuyorlardı. "Ne olacak bu memleketin hali?" şeklindeki klasik soruya yanıt aramanın ötesindeydi konuşmaları. X dünyadaki ve Türkiye'deki gelişmeleri aktarıyor, çözümün devrimde sosyalizmde olduğunu anlatıyordu. "Bunun için" diyordu X, "Leninizmi kavramak gerekli! Leninizmin ilkelerini bilmeden, onun gösterdiği yolu takip etmeden başarılı olunamaz. Eğer devrimin gerçekleşmesini istiyorsak, eğer sosyalizmi kurmak istiyorsak, eğer geleceğin sınıfsız, sömürüsüz toplum projesini gerçekleştirmek istiyorsak Leninizmi öğrenmek, onu kitlelere taşımak zorundayız."
Y kafasını kaşıdıktan sonra sordu:
- Hep Leninizmden bahsediyorsun. Leninizm nedir? Nasıl öğreneceğiz bunu?
- Leninizm emperyalizm ve proleter devrimleri çağının Marksizmidir. Leninizmin tam ve çok yönlü kavranışı ancak Marx, Engels, Lenin ve Stalin'in, -ki bunlar proletaryanın dört büyük öğretmenidir- eserlerinin, işçi sınıfının devrimci mücadelesinin günlük pratiği ile sıkı ilişki içinde sistemli olarak incelenmesiyle kazanılabilir.
Marx, Engels ve Lenin, öğrenenler için, öğretilerinin genel hatlarını hızla kavramalarını kolaylaştırabilecek bir kitapta toplanmış biçimde bir eser ortaya koymamışlardır. Onlar, değişik konularda, yazdıkları kitap, broşür ve yazılarda bu öğretinin temellerini ortaya koymuşlardır ve bu eserlerin kapsamı oldukça fazladır.
Leninizm öğretisinin kavranması konusunda toparlayıcı bir giriş için Stalin'in Moskova Sverdlov Üniversitesi'nde yaptığı konferansların aktarıldığı "Leninizmin Temelleri" adlı kitap ele alınabilir. Ama bu öğretinin daha basitleştirilmiş bir biçimde okuyucuya, özellikle Leninizmi kavramak isteyenler için başka kitaplar da mevcuttur. Örneğin "Leninizm Defterleri" bu konuda iyi bir kaynaktır.
- "Leninizm Defterleri" mi?
- Evet, "Leninizm Defterleri"... Geçtiğimiz günlerde yeniden dönüp okumuştum. Sekiz adet (Türkçe'de yedi adeti var) kitapçıktan oluşan bu defterler adeta Marksizm-Leninizmin küçük bir kitaplığıdır ve Leninizmin en temel ilkelerini sınıflandırarak okuyucuya sunar.
- Kim, ne zaman yazmış bu kitapçıkları?
- Bu kitapçıklar 1935'te Moskova-Leningrad'daki SSCB'ndeki Yabancı İşçiler Yayınevi Kooperatifi tarafından yayınlanmış olan derlemelerdir.
Marx, Engels, Lenin ve Stalin'in çeşitli eserlerinden yapılan alıntılar, konularına göre belirli bir sistem içinde ve bütünlüklü bir şekilde okura sunulmuştur.
Kitapçıkların sayısı sekizdir ve şu başlıkları taşımaktadır: 1. Defter, "Leninizm Nedir?"; 2. Defter, "Proleter Devrimin Teorisi"; 3. Defter, "Proletarya Diktatörlüğü"; 4. Defter, "Sosyalist İnşanın Zaferi Uğruna Mücadele"; 5. Defter, Tarım ve Köylü Sorunu"; 6. Defter, Ulusal Sorun ve Sömürge Sorunu"; 7. Defter, "Proleter Devrimin Stratejisi ve Taktiği"; 8. Defter, "Proletarya Partisi Öğretisi"... Bu kitapçıklar, -8. Defter dışında- Alman okuyucu için hazırlanan aslından Türkçeye çevrilerek İnter Yayınevi tarafından yayınlanmıştır.
Y alnında biriken terleri silerek:
- "Leninizm Nedir" kitapçığı herhalde başlangıç için ideal bir kitap. Bu kitap hakkında biraz daha bilgi verebilir misin?
- Evet, bu kitapçıklar dizisi bütünlüklü biçimde Leninizmin en temel ilkelerini ortaya koymakta... Ama bu serinin ilk kitabı "Leninizm Nedir?" sorusunu yanıtlamaktadır. Tanımı, kökeni, gelişmesi, yöntemi ve teorisi... konularında okuyucuya ilk bilgileri sunmaktadır. Marksizm-Leninizm alanında eğitim çalışmasının uzun yıllar boyu deneyimi, pratiği ve gereksinmeleri temelinde bu derslerden de yararlanarak serinin bu ilk kitapçığı hazırlanmıştır. Kitapçık, okurun, Marx, Engels, Lenin ve Stalin'in eserlerini sistematik ve derinlemesine incelemeye geçmesine yardımcı olacaktır. Bu kitabı okuduğunda sen de bu bilimin tanımını, kökenini, yöntemini vs. öğrenme yönünde bir ilk adımı atmış olacaksın.
"Leninizm Nedir" kitapçığına ilgisi artan Y merakla sordu:
- Peki bu kitabın alt bölümleri nasıl? Konular hangi başlıklar altında toplanmış?
- Kitapçığın bölümlemelerine geçmeden önce Stalin'in Leninizmin tanımına ilişkin yaptığı bir tespit aktarılmaktadır. Bu tespitte Stalin, Leninizmin emperyalizm ve proleter devrimleri çağının Marksizmi olduğunu belirtmekte; onun "genel olarak proleter devrimin teorisi ve taktiği, özel olarak proletarya diktatörlüğünün teorisi ve taktiği olduğunu ifade etmektedir. Stalin, Marx ve Engels'in henüz gelişmiş bir kapitalizmin olmadığı proleter devrim öncesi dönemde, proleterlerin devrime hazırlanması döneminde etkinlik gösterdiklerini; Lenin'in ise, gelişmiş emperyalizm döneminde, proleter devrimin halihazırda bir ülkede zafer kazandığı, burjuva demokrasisini parçaladığı ve proleter demokrasi çağını, Sovyetler çağını açmış olduğu gelişen proleter devrim döneminde etkinlik gösterdiğini tespit eder. Stalin der ki; "İşte bu yüzden Leninizm, Marksizmin daha da geliştirilmesidir."
Eğer kitabı okursan, Lenin ile Marx ve Engels'in öğretisi arasındaki ilişkiyi ve devamlılığı daha net görebilir; Stalin'in bu tespitinin ne anlama geldiğini daha iyi kavrayabilirsin.
Stalin'den yapılan bu alıntı sonrasında kitabın ilk bölümü başlar. Bölümün birinci alt başlığı "Leninizmin Tanımı ve Leninizmde En Önemli Şey" şeklindedir... Bu bölümün esas konusu, başlıkta da belirtildiği gibi Leninizmin tanımı, onda özsel olan şeyin ne olduğu (ki bu konuda Stalin'in bu bölümdeki şu vurgusu aklıma geldi: "Leninizmin baş sorunu, onun çıkış noktası ... proletarya diktatörlüğü sorunudur."); Marksizm-Leninizmin birliği konuları ile Leninizme yönelen tahrifatlar işlenmektedir. İkinci alt başlıkta Leninizmin tarihsel kökleri işlenmektedir.
Üçüncü alt başlıkta ise Leninizmin Marksizmin gelişmesinde yeni bir aşama olduğu, onun Marksizm bilimine getirdiği katkılar aktarılmaktadır. Dördüncü alt başlıkta Marksizm-Leninizm bilimine proletaryanın bir diğer büyük öğretmeni Stalin'in katkıları aktarılmaktadır.
Buraya kadar olan kitabın ilk bölümüydü.
- Peki ya ikinci bölümde hangi konular var? diye sordu Y.
Y'nin kitaba ilgisi karşısında X kitabın bölümlerine ilişkin anlatımını sürdürdü:
- İkinci bölümde yöntem ve teori konuları ele alınmaktadır. Bu bölüm de iki altbaşlığa ayrılmıştır. Bu altbaşlıklardan birincisinde (ki başlık şöyledir: "Leninizmin Yönteminin Temelleri ve Özü"), Leninizmin yönteminin çıktığı tarihsel koşullar ortaya konulmakta, Leninizmin yöntemininin temel özellikleri sıralanmaktadır.
Y, terli kafasını kaşıyarak sordu:
- Peki neymiş Leninizmin yönteminin temel özellikleri?
- Kitabı okursan daha detaylı öğrenirsin ama ben kısaca Stalin'den konuyla ilgili yapılan bir alıntıyı özetleyerek sorunu yanıtlamaya çalışayım... Leninizmin yöntemi İkinci Enternasyonal'de oportünizmin hakimiyeti döneminde, ona karşı mücadele içinde şekillendi. Leninizmin yönteminin temel taleplerine ilişkin olarak Stalin dört madde sıralar.
Bunlardan birincisi, İkinci Enternasyonal'de, oportünizmin iyice hakim olduğu dönemde teori ile pratiğin bozulmuş olan birliğinin yeniden kurulmasıdır. Devrimci teoriyle silahlanmış gerçek bir proletarya partisini yaratmak ancak böyle mümkün olabilir.
İkincisi, yine İkinci Enternasyonal oportünist partilerinin kararlarına ve şiarlarına göre değil, yaptıklarına, eylemlerine bakılarak sınanmasıdır. Çünkü ancak bu yolla proletaryanın güvenini kazanmak ve buna layık olmak mümkündür.
Leninizmin yöntemlerinden üçüncüsü, İkinci Enternasyonal'in oportünist partilerinin tersine, tüm parti çalışmasının, kitleleri devrimci mücadeleye eğitme ve hazırlama bakış açısıyla, yeni devrimci bir tarzda yeniden örgütlenmesidir. Ancak bu yolla kitleler proleter devrime hazırlanabilir.
Dördüncü ve son olarak, proletarya partilerinin özeleştirisi, kendi hataları temelinde eğitilmesi ve yetiştirilmesidir. Çünkü partinin gerçek kadroları ve gerçek önderleri ancak bu yolla yetiştirilebilir.
Stalin Leninizmin yönteminin temel özelliklerini sıraladıktan sonra bunların pratikte nasıl uygulandığını anlatır ve bu yöntemin özelliklerini derinlemesine açıklar.
Oturduğu yerden X'in sözlerini cankulağıyla dinleyen Y, araya girerek sordu:
- Peki son bölümün diğer altbaşlığında neler var?
- Son bölümde teori bölümü vardır. Bu bölümde ilk olarak proletaryanın sınıf mücadelesinde teorinin rolü ortaya konulur.
Y atıldı:
- Daha önceki konuşmalarımızdan birisinde "Devrimci teori olmadan devrimci hareket de olamaz" demiştin... Bu kadar önemli değil mi?
X hafifçe gülümseyerek:
- Evet, öyle söylemiştim. Bu söz Lenin'e aittir ve sözkonusu bölümde bu özlü sözde ifadesini bulan görüş çeşitli yönleriyle açıklanmaktadır. Gerçekten de devrimci teorik bir temele sahip olmadan, ne günümüzün sorunlarına yanıtlar verebiliriz, ne de devrimi doğru bir biçimde örgütleyebiliriz. Bugün bir dizi hareket lafız olarak az önce söylediğimiz Lenin'in ünlü sözünü geveler dururlar ancak ona uygun davranmazlar. Böylesi bir durum tam da Lenin'in teorinin önemini küçümseyen İkinci Enternasyonal'in oportünist partilerinin tavırlarına benzeyen bir durumdur. Bu bireyler açısından olduğu kadar partiler açısından da geçerlidir ve böylesi çok daha vahimdir. Gerçekte proletaryanın öncülüğüne soyunmuş bir parti, en ileri teori ile donanmak zorundadır. Lenin'in deyimiyle "öncü savaşçı rolünü, ancak ileri bir teorinin kılavuzluk ettiği bir parti yerine getirebilir".
Y, oturduğu banktan alnında biriken terleri silerek kalktı ve hafif bir gülümsemeyle:
- Gerçekten de teorik gelişme çok önemli ve gördüğüm kadarıyla bu konuda birçok eksikliğimiz var. Bunu gidermenin yolu ise hiç vakit geçirmeden işe başlamak... Ben gidiyorum dostum...
X, arkadaşının bu ani kalkışı karşısında gülümseyerek sordu:
- N'oldu, bu ne acele böyle?
Y, X'in gülümsemesine karşılık vererek elini uzattı ve:
- Önce bir kitapçıya gidip Leninizm Defterleri'nin 1. Kitabını alacağım ve hemen okumaya başlayacağım. Kitapçıdan sonra bir şişe soğuk su alıp susuzluğumu gidereceğim. Yine görüşürüz. Şimdilik hoşçakal.
X ise arkadaşı Y'nin elini sıkarken;
- Bence tersini yap, önce suyunu alıp iç, ardından kitapçıya git... Sağlıcakla kal dostum. Elbette görüşeceğiz.
Parkın bankı boş kaldığında ayrı yönlere giden iki kişinin yüzünde hafif bir gülümseme vardı...