Çok şey öğrenilecek bir kitap:
"Komünist Enternasyonal Programı"

Yalnızca bir ülke devrimi için gerekli bir programı ortaya koymanın ne kadar zor olduğu bilinmektedir. Bir ülke için bilimsel bir temele sahip, işçi sınıfına eylem klavuzu olacak bir programı hazırlamak için yalnızca derin bir marksist-leninist bilgiye sahip olmak yeterli değildir, aynı zamanda bu marksist-leninist bilgi birikimini o ülkenin şartlarına başarılı bir biçimde uygulamayı da bilmek, yani bu ülkenin geçmiş ve yakın tarihini, andaki ekonomik ve siyasi durumunu ve geleceğini, muazzam sayıda toplumsal unsurlar ve çelişkiler içerisinde temel unsurları ve temel çelişkileri bulup çıkarmayı, doğru çözüm yolları ve araçlarını öne sürmeyi de bilmesi vb. vd. gereklidir. Bir ülke devriminin programını hazırlamanın zorlukları tabii ki, aşılamaz zorluklar değildir, tersine bilimsel bir tutarlılık, devrimi başarıya götürmeye yetenekli bir kararlılık sayesinde yerine getirilebilir ve mutlaka getirilmesi gereken bir görevdir.
Bir ülke devrimi programı hazırlamak için bu türden özel çabaların gerektiği bilindiğinde, dünyada var olan tüm ülkeleri kapsayacak genişlikte bir uluslararası devrim programı çıkarmanın zorluğu daha rahat anlaşılacaktır. Dünya tarihinin ekonomik ve siyasi bakımdan yakın geçmişini ve andaki durumu değerlendirmek, bu değerlendirmeden gelecek için siyasi ve ekonomik sonuçlar ve hedefler çıkarmak, tüm dünya çapında yer alan toplumsal sınıfları, katmanları, çok karmaşık çelişkileri, kısacası çok değişik sosyOĞekonomik yapıdaki ülkelerin içinde bulunduğu şartları bilimsel temelde tahlil etmek, bu tahlilden tüm ülkelerin işçi ve diğer emekçi sınıfları için sonuçlar çıkarmak çok daha zordur.
Bu zorluklara rağmen tüm ülkelerin komünist partilerinin siyasi faaliyetinde çıkış noktası olacak bu türden bir uluslararası devrim programı ortaya çıkartan bir eser vardır. Bu eserin adı "Komünist Enternasyonal Programı"dır.
Komünist Enternasyonal'in (diğer adıyla Komintern'in) 1924 yılı Haziran-Temmuz aylarında yapılan 5. Kongresi'nin kararı üzerine hazırlanmaya başlanan Komünist Enternasyonal Programı, 4 yıllık bir süre içerisinde Komintern'e üye partiler arasında yoğun olarak tartışılır. Tartışmaya temel teşkil eden taslak, Komintern 5. Kongresi tarafından görevlendirilen Program Komisyonu'nun hazırladığı taslaktır. Program Komisyonu tarafından hazırlanan taslak, yürütülen yoğun tartışmalar, getirilen çok sayıda eleştiriler ve değişiklik önerilerinden sonra 25 Mayıs 1928 tarihinde, gerekli değişiklikler yapılarak komisyon tarafından onaylanır. Program taslağının Komisyon tarafından onaylanmasının hemen ardından, o günkü dönemde Uluslararası Komünist Hareketin öncü partisi olan Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi Plenumu tarafından da taslak ele alınır, tartışılır ve onaylanır.
En sonunda program taslağı, Temmuz-Eylül 1928 tarihleri arasında toplanan Komintern 6. Kongresi'ne sunulur. 6. Kongre'de de taslak üzerinde tartışmalar yapılır. Kısmi değişiklikler sonucunda taslak 6. Kongre tarafından onaylanarak Uluslararası Komünist Hareketin bağlayıcı, ortak programı haline gelir.
"Uluslararası devrimci proletarya hareketinin tüm tarihi deneyiminin en kapsamlı eleştirel genellemesi olarak Komünist Enternasyonal'in programı, dünya proletarya diktatörlüğü uğruna mücadelenin programı, dünya komünizmi uğruna mücadelenin programıdır." (Komünist Enternasyonal Programı, İnter Yayınları, 1. basım, Ekim 2001, sayfa 9)
Nihai amacı sınıfsız ve sömürüsüz bir dünya olan Komünist Enternasyonal Programı, hem "bir yandan dünyanın tüm komünist partilerinde asli ve temel olanı kavramak" hem de "öte yandan bu asli ve temel olanı, programın tek tek tezlerinin içi boş formüller değil, bilakis çok çeşitli ülkeler ve halklar için, çeşitli komünist partiler ve komünist gruplar için pratik tezler olacak biçimde kavramak" (Stalin, "Komünist Enternasyonal Programı Üzerine", Komünist Enternasyonal Programı, sayfa 98) görevlerini başarılı bir biçimde ele alır ve çözer. Bu görevi çözerken Komünist Enternasyonal Programı bir yandan, programın bir teorik eser biçiminde uzun ve detaylı olmamasına dikkat ederken, diğer yandan kısa ve öz olmak amacı ile en temel noktaları bile içine almayacak ve bu nedenle önüne koyduğu görevi yerine getiremeyecek bir direktifler listesi olmamaya da dikkat ederek biçimlenmiştir. Yine bu programda hangi konuların nasıl doğru bir sıraya göre alınması açısından da tek tek ülkelerin komünistlerine çok olumlu bir örnek sunmaktadır.
Komünist Enternasyonal Programı "Giriş" dışında altı ana bölümden oluşmaktadır:
1. bölümde "Dünya Kapitalist Sistemi, Gelişmesi ve Kaçınılmaz Çöküşü",
2. bölümde "Kapitalizmin Genel Krizi ve Dünya Devriminin İlk Aşaması",
3. bölümde "Komünist Enternasyonal'in Nihai Hedefi: Dünya Komünizmi",
4. bölümde "Kapitalizmden Sosyalizme Geçiş Dönemi ve Proletarya Diktatörlüğü",
5. bölümde "Sovyetler Birliği'ndeki Proletarya Diktatörlüğü ve Uluslararası Sosyalist Devrim" ve
6. bölümde "Proletarya Diktatörlüğü Uğruna Mücadele Komünist Enternasyonal'in Stratejisi ve Taktiği" ele alınmaktadır.
3. bölüm dışında bu her ana bölüm kendi içerisinde de alt bölümlere ayrılmakta, ana sorunlar kendi içlerinde yeniden önemli konulara ayrılmaktadır.
Bu ana ve alt bölümlerde ele alınan konular, yapılan değerlendirmeler ve ortaya konan hedefler hâlen tüm ülkelerin komünist partilerinin mücadelesine ışık tutmakta, onların yolunu aydınlatmaktadır.
Bundan çıkarılacak sonuç, 1928 yılında onaylanan bir programın, bugün de olduğu gibi kabul edilmesi, üzerlenilmesi ve bu biçimde uluslararası komünist hareketin aktüel programı haline getirilmesi demek değildir. Bilimsel sosyalistler her sorunda olduğu gibi ister tek tek ülkelerin, isterse de tüm ülkeleri kapsayacak uluslararası bir devrim programı sorununu tarihi gelişimi içerisinde ele alırlar ve içinde bulundukları dönemin önlerine koyduğu yeni ve değişik sorunları da böyle bir programın ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirirler.
Komünist Enternasyonal Programı'nın onaylandığı dönemde, uluslararası komünist hareketin tek olsa da, güçlü bir kalesi olan ve çok yönlü bir sosyalizm inşasına girişmiş bir ülkesi, Sovyetler Birliği vardı. Sovyetler Birliği dünya sosyalist hareketinin bir üssü, kalesi idi. Sovyetler Birliği, dünyanın diğer ülkelerinde sosyalizmin gelişmesi ve zafere ulaşması amacı ile yoğun bir çaba gösterirken, diğer ülkelerin proletaryası da "sosyalizmin ana vatanı" Sovyetler Birliği'nin emperyalist saldırganlığa karşı korunması ve gelişip güçlenmesi amacı için desteklemeliydi. Bugün artık sosyalist Sovyetler Birliği yok. Sovyetler Birliği dahil olmak üzere sosyalizm yoluna girmiş diğer ülkelerde de kapitalizm yeniden getirilmiş durumda. Bu deneyimler eleştirel olarak ele alınmadan, böyle bir değerlendirmeden gelecek için gerekli ve doğru sonuçlar çıkarılmadan bugün uluslararası komünist hareketin birleşebileceği bilimsel bir ortak programı olamaz, olduğunu iddia edilenler ise kısa zamanda çökmeye mahkûm çürük birlikler ve platformlar olur.
Bu nedenle bir yandan Komünist Enternasyonal Programı'ndan olumlu olarak öğrenirken -ki bu onun esas yanıdır- diğer yandan onun ortaya çıktığı dönemde olmayan fakat zamanımızda çözülmesi gereken yeni sorunların güncel bir programda ele alınması gerektiği bilinci ile okunmalıdır.
Komünist Enternasyonal Programı bugün için özellikle, bir programa sahip örgüt ve partilerin programlarının ne kadar bilimsel olduğunu gözden geçirmek açısından da dayanılacak önemli bir temel araçtır. Komünist Enternasyonal Programı'nın bilimsel sosyalist yöntemi ile kendisini "komünist", "işçi" partisi olarak adlandıran grup ve örgütlerin, partilerin programlarının bilimsellikten ne kadar uzak olduğu daha kolay ve açık görülebilecektir.

Haziran 2002